Antwoorden op vragen - 2008
Datum:
29 april 2008
Download: Dit antwoord in pdf-formaat
Vraag:
Wat is het gevolg van de toekenning van een gelimiteerd recht van gebruik aan een inbrengende derde voor de aard van de financiering van het investeringsinitiatief? Blijft het, in geval van een klassieke verwerving van onderzoeksinfrastructuur, gaan om de aankoop van een toestel of wordt het een publiek-private samenwerking??
Antwoord:
Artikel 20 van het Herculesbesluit stelt dat derden te allen tijde kunnen participeren aan een gesubsidieerd investeringsinitiatief en dat zij als tegenprestatie voor een bepaalde financiële, personele of materiële inbreng een gelimiteerd recht van gebruik ten aanzien van de onderzoeksinfrastructuur kunnen verwerven. Deze bepaling staat echter los van de wijze waarop aanvragers de concrete verwerving van de onderzoeksinfrastructuur vormgeven.
In het Verslag aan de regering betreffende het Herculesbesluit worden de volgende verwervingsopties voorgesteld:
- klassieke aankoop: het betreft een traditionele koop-verkoop-overeenkomst waarbij de kopende instelling de volledige eigendom verwerft;
- operationele leasing of “renting”: de onderzoeksinfrastructuur wordt aangekocht door een leasinggever. Alle kosten en risico’s (onderhoud, herstellingen, verzekering,…) liggen bij hem. De begunstigde van de Herculessubsidiëring betaalt een vaste maandelijkse (of jaarlijkse) gebruiksvergoeding, waar alle kosten zijn inbegrepen. Op het einde van de leaseperiode kan een aankoopoptie voorzien worden voor de begunstigde van de Herculessubsidiëring, die toelaat de onderzoeksinfrastructuur te kopen tegen bijvoorbeeld de verwachte restwaarde;
- publiek-private samenwerking (PPS): dit is een zeer ruim begrip. Werkbaar gedefinieerd, is PPS een samenwerkingsverband waarin de publieke en de private sector, met behoud van hun eigen identiteit en verantwoordelijkheid, gezamenlijk een project realiseren om meerwaarde te verwezenlijken, en dit op basis van een heldere taak- en risicoverdeling. (Definitie "gezamelijk" in dit verband)
De meerwaarde kan financieel, maatschappelijk of operationeel zijn. Alhoewel elk contract tussen een overheid (publiek) en een bedrijf (privaat) een samenwerking impliceert, gaat ‘samenwerking’ in een PPS-constructie gaat echter verder. Beide partijen maken ruimte om de vooropgestelde resultaten creatiever te behalen. PPS biedt de mogelijkheid om de overheid en de bedrijven zo te laten samenwerken dat ze elk datgene kunnen doen waarin zij het beste zijn. Centraal staat dan ook de idee van een winwinsituatie. (Definitie "winwinsituatie" in dit verband)
Er bestaan tal van vormen van PPS. Degene die de grootste kans maken om in een Herculesinvesteringsinitiatief op te duiken zijn een “Design, Build, Finance and Maintain”-constructie (DBFM) en een “co-development”-constructie.
[Zie de omschrijving van PPS op de website van het Vlaams Kenniscentrum PPS.]
Uit dit overzicht blijkt dat de financieel waardeerbare inbreng van een derde en het gelimiteerde recht van gebruik dat hij op grond ervan verwerft, een aanwijzing kunnen zijn van een alternatieve verwervingswijze, bijvoorbeeld een PPS. Het is echter niet zo dat elke aanvraag waarin derden financieel waardeerbare inbrengen doen en gebruiksrechten verwerven, automatisch PPS-constructies zijn. Of dit het geval is, hangt af van de concrete, juridisch-technische vormgeving van de samenwerking tussen de aanvrager(s) en de derde(n). In de meeste gevallen zal er gewoon sprake zijn van een klassieke aankoop. Indien er toch sprake is van een alternatieve verwervingswijze dan moet dit uitdrukkelijk vermeld en verduidelijkt worden in het aanvraagformulier, voor middelzware onderzoeksinfrastructuur in punt 2.8 (“Complementaire financiering en inbreng door derden”), voor zware onderzoeksinfrastructuur in punt 4.1 (“Geef een beschrijving van de wijze waarop de infrastructuur of de onderdelen van de te bouwen infrastructuur zullen verkregen worden.”).
Zowel voor middelzware als voor zware onderzoeksinfrastructuur is de voorgestelde verwervings- en dus de financieringswijze een van de elementen die in rekening wordt genomen bij de beoordeling van de investeringsplannen die bij de aanvragen gevoegd worden. Voor middelzware onderzoeksinfrastructuur wordt zowel op het niveau van de associatie, door het associatiebestuur, als op het niveau van de Herculesstichting, door het beoordelingspanel en de Raad van Bestuur, de betrouwbaarheid, inbegrepen de financieringswijzen, van de investeringsplannen beoordeeld. Voor zware onderzoeksinfrastructuur wordt door de Commissie Hercules-Invest en door de Raad van Bestuur beoordeeld of de investeringsplannen voldoende realistisch en objectief zijn, inbegrepen de wijze waarop de infrastructuur verkregen wordt. Zowel de opportuniteit als de vormgeving van een alternatieve verwervingswijze kunnen dus voorwerp van grondig onderzoek uitmaken.